KIES VOOR TRANSPARANT BESTUUR

GroenLinks vindt dat er noodzaak en bestaansrecht is voor een bestuurlijke laag tussen gemeenten en Rijk. Veel vraagstukken zijn immers te breed voor gemeenten afzonderlijk of vereisen samenwerking tussen de diverse bestuurslagen, terwijl het Rijk zich niet met alles kan of moet bemoeien. Vraagstukken met betrekking tot Ruimtelijke Ordening, economische ontwikkeling, water, mobiliteit en natuurbeleid vereisen een middenbestuur. Vaak ook vervult dat middenbestuur een koppel- en regiefunctie voor grote projecten waarbij zowel gemeenten als Rijk betrokken zijn.

GroenLinks ziet echter drie problemen met de huidige provincies:

1.       Er zijn nog veel andere organen actief in het middenbestuur: waterschappen, Rijkswaterstaat, veiligheidsregio zijn de bekendste. Het ontbreekt vaak aan samenwerking en heldere taakafbakening. GroenLinks vindt dat samenvoeging tot een krachtig middenbestuur noodzakelijk is. Een deel van de taken van het Rijk op het terrein van gebiedsontwikkeling en ruimtelijke ordening moet worden overgedragen.

2.       Een krachtig middenbestuur betekent een democratisch bestuur dat sturing geeft aan en controle uitoefent over de activiteiten. Nu laat dit op veel plaatsen te wensen over. Het dualisme functioneert beperkt en tal van taken vallen buiten het zichtveld van de volksvertegenwoordiging.

3.       Veel vraagstukken zijn niet meer hanteerbaar binnen de huidige provinciegrenzen. Denk wat betreft provincie Utrecht aan vraagstukken op het gebied van mobiliteit, economische ontwikkeling of het Groene Hart, die grotere bestuurlijke eenheden vereisen dan de huidige. Als er daadwerkelijk bestuurd kan worden op essentiële onderwerpen, dan is er ook wat te kiezen, daar is GroenLinks van overtuigd. Dan dichten we de kloof tussen kiezer en bestuur en vergroten we de betrokkenheid.

Voor GroenLinks is het goed functioneren van het openbaar bestuur geen doel op zich, maar een voorwaarde voor een samenleving van goede kwaliteit. Het dualisme dat in 2003 voor alle provinciale staten en gemeenteraden is ingevoerd, beoogt een versterking van het openbaar debat en een versterking van de kaderstellende en controlerende taken van gekozen volksvertegenwoordigers: GroenLinks vindt dat het dualisme een serieuze impuls verdient.

Een duurzaam financieel beleid.

De provinciale begroting bestaat voor een groot uit Rijksgeld dat wordt besteed aan bijvoorbeeld wegen, jeugdzorg en het landelijk gebied. Dat is bij elkaar zo’n 500 miljoen euro. Daarnaast zijn er uitgaven die de provincie geheel zelf bepaalt en financiert uit het Provinciefonds (65 miljoen), de belasting op auto’s, opcenten geheten (100 miljoen) en uit rente op het vermogen. In de afgelopen periode is het omvangrijke vermogen van de provincie grotendeels opgemaakt door de coalitiepartijen CDA, VVD, PvdA en ChristenUnie. Deels aan uitstekende uitgaven, zoals de aankoop van het voormalig vliegveld Soesterberg en een groot duurzaamheidprogramma. Maar een deel van de uitgaven vonden wij onzinnig, zoals de aankoop van het Fortisgebouw als toekomstige provinciehuis, terwijl het huidige gebouw met een veel goedkopere opknapbeurt nog jaren meekan. Ook ging er geld naar projecten waarvan de provinciale dimensie geheel onduidelijk was.

GroenLinks blijft bepleiten dat een deel van het provinciaal vermogen in de samenleving geïnvesteerd wordt. Maar duurzaam financieel beleid vereist ook spaarzaamheid voor de toekomst, zodat er reserves zijn voor nieuwe tegenvallers en voor nieuw beleid. De bakens zijn niet tijdig verzet, veel geld is inmiddels uitgegeven, met als gevolg dat er voor de volgende periode aanzienlijk minder beschikbaar is. Het is onvermijdelijk dat er stevig bezuinigd moet worden. Geschat wordt dat de structurele inkomsten van de provincie teruglopen met circa 25 miljoen euro. Wil de provincie nieuw beleid ontwikkelen, dan zal er nog meer bezuinigd moeten worden in het kader van oud-voor-nieuw beleid.

GroenLinks deinst daar niet voor terug en is bereid hierbij ook scherpe keuzes te maken. Niet door het botweg afstrepen van taken, maar:

• GroenLinks legt prioriteit bij groen, sociaal, bij een duurzame economie en cultuur, bij thema’s met een provinciale meerwaarde. Zoals het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur, groen om de steden, duurzame energie, de omslag naar gebruik van fiets en een sterk verbeterd openbaar vervoer.
• GroenLinks bezuinigt op de provinciale organisatie. De provincie kan bij scherpe keuzes met minder mensen zeker zo goed aan de slag.
• GroenLinks zet het mes in reserveringen voor nog niet uitgevoerd beleid. Vaak wordt het geld voor toekomstige plannen ondergebracht in zogeheten bestemde reserves, zodat het aan niets anders kan worden besteed. Utrecht heeft meer dan andere provincies zijn geld vastgezet in bestemde reserves (in 2008 84%). Een deel daarvan kan voor andere doelen besteed worden.
• Het is in de provincie Utrecht gebruikelijk om aan het begin van een zittingsperiode het gehele budget voor de volle vier jaar vast te leggen. Dat werkt verstarrend. GroenLinks wil dat uitgaven pas in de begroting worden opgenomen als er een echt plan is.